„Chcemy kultywować pamięć o cichociemnych”

Z Bogdanem Rowińskim, prezesem Zarządu Fundacji im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej rozmawia Iwona Klimczak

– Kiedy i dlaczego powstała Fundacja i na czym polega jej działalność?
– Celem Fundacji jest kultywowanie pamięci o Cichociemnych oraz pielęgnowanie i zachowanie świadectwa historycznego polskiego wysiłku zbrojnego, a w szczególności edukacja i działania na rzecz dzieci, młodzieży i osób dorosłych zmierzające do krzewienia ducha patriotyzmu, jak również podejmowanie i wspieranie inicjatyw oraz przedsięwzięć krajowych i zagranicznych związanych z działaniami na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, wspierania działań zmierzających do integracji i aktywizacji osób niepełnosprawnych, starszych i ich rodzin. Fundacja będzie realizować swoje cele m.in. poprzez powołanie do życia, ośrodka edukacyjno-historycznego pod nazwą Centrum Cichociemnych, utworzenie Wirtualnego Muzeum Cichociemnych oraz działalność edukacyjną, badawczą i publikacyjną.

Fundacja im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej powstała w 2013 roku we współpracy z Jednostką Wojskową GROM oraz przy poparciu rodzin Cichociemnych. Działając jako pasjonaci historii, wychowani w tradycji historii Armii Krajowej i II Korpusu gen. Andersa, od roku 2009 roku organizujemy uroczystość pt. Weller7 (WWW.weller7.pl), poświęconą zrzutowi Cichociemnych, jaki miał miejsce w okolicach Warki w 1944 roku. Z tego co wiemy, była to pierwsza w Polsce inscenizacja zrzutu cichociemnych. Do uczestnictwa w tej uroczystości za- prosiliśmy przedstawicieli JW GROM oraz Cichociemnych i kombatantów Armii Krajowej i Szarych Szeregów. Zrodziła się wówczas potrzeba sformalizowania naszych działań i rozszerzenie ich na całą Polskę, a także wskutek kontaktów z rodzinami cichociemnych na zagranicę.

– Kto i w jaki sposób wspiera Fundację?
– Działania Fundacji wspiera JW GROM, która uczestniczy w wielu uroczystościach organizowanych przez Fundację, Jednostka Wojskowa AGAT, Ministerstwo Obrony Na- rodowej, szczególnie w osobie prof. dr hab. W. Fałkowskiego, pani Senator Maria Koc, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Narodowe Centrum Kultury, PGNiG, PWPW, Poczta Polska, Burmistrz i władze Dzielnicy Ursynów, które organizują od kilku lat Dzień Cichociemnych na Ursynowie, Biuro Edukacji Historycznej IPN, które wspiera nas merytorycznie, firma Militaria.pl. firma AGAP, firma DSF Group oraz patroni medialni: TV Polonia, „Polska Zbrojna”.

– Jakie działania podejmuje Fundacja w Roku Cichociemnych?
– Rok Cichociemnych zapoczątkowaliśmy wydaniem przez firmę Militaria.pl książki cichociemnego rtm. Józefa Zabielskiego pseud. „Żbik” pt. „Pierwszy skok”. Książka ta nie jest przeznaczona do sprzedaży.

W dalszym ciągu tego roku odbyło się wiele wydarzeń upamiętniających bohaterskie czyny i historię Cichociemnych.

W lutym odbył się uroczysty koncert w Fil- harmonii Narodowej, który oficjalnie zainaugurował Rok Cichociemnych. Koncert ten zaszczyciła swoją obecnością Premier Rządu RP pani Beata Szydło, a także ostatni żyjący w Polsce Cichociemny kpt Aleksander Tarnawski pseud. „Upłaz”.

W ciągu tego roku przedstawiciele rodzin cichociemnych oraz Fundacji uczestniczyli w odsłonięciach wielu tablic pamiątkowych poświęconych cichociemnym, między innymi w: Zespole Szkół im E. Konopczyńskiego w Warszawie, Myśleniach, Biadolinach Szlacheckich, Brzozowie Starym, Łosicach, Witkowie oraz z inicjatywy córki cichociemnego – Marty Święcickiej w Gliwicach.

Przedstawiciele Fundacji wykonali wiele prezentacji w szkołach podstawowych, gimnazjach i średnich między innymi w: Łomży, Nisku, Grabowie nad Pilicą, Celestynowie, Kołodziąrzu, na Ursynowie, domach dziecka: „Siemacha” w Osporyszewie oraz „PANDA” w Kozienicach.
Fundacja była organizatorem lub współorganizatorem kilku uroczystości poświęconych operacjom lotniczym m.in. „Weller 18” w Opatkowicach, „Weller7” w Grabowie nad Pilicą, „Legging” Postoliskach koło Tłuszcza, „Floor” w Łosicach.

Fundacja była współorganizatorem lub uczestnikiem szeregu konferencji naukowych poświęconych cichociemnym w: Senacie RP – pod patronatem pani Senator Marii Koc, Sejmie RP, Ambasadzie RP w Londynie, Łosicach, w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu. W rezultacie Konferencji w Londynie, znajdujące się w dawnym ośrodku szkoleniowym „Station 43” Muzeum Audley End otworzy wystawę poświęconą szkolonym tam cichociemnym. Z inicjatywy Fundacji nawiązano kontakt z drugim żyjącym w Londynie cichociemnym – 100- letnim Alanem Mackiem (Alfonsem Wiktorem Maćkowiakiem).

Przy współpracy z Lasami Państwowymi Fundacja przygotowała wystawę poświęconą cichociemnym. Wystawa ta była eksponowana dotychczas w: gmachu Senatu, Janowie Lubelskim, Witkowie, na Plantach w Krakowie, na Ursynowie, w Łosicach, a do końca roku będzie jeszcze pokazywana w Starachowicach.

Po raz czwarty Fundacja była współorganizatorem Zjazdu Cichociemnych i ich Rodzin na Zamku Królewskim w Warszawie. Uczestnikami tego uroczystego Zjazdu były rodziny z Argentyny, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Francji. W przeddzień Zjazdu odbył się na Ursynowie IV Ursynowski Piknik Cichociemnych, którego Fundacja była współorganizatorem.

Podczas wakacji Fundacja zorganizowała w Janowie Lubelskim obóz wypoczynkowy dla 80 uczniów ze szkół noszących imię cichociemnych lub kultywujących historię tej formacji. Wypoczynek połączony był z upowszechnianiem wśród młodzieży historii cichociemnych. Pobyt młodzieży finansowały: Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, Polskie Górnictwo Gazowe i Naftowe oraz Fundacja. Obóz zaowocował nawiązaniem przez Fundację ważnych relacji w młodzieżą tych szkół oraz rozbudzi wśród młodzieży za- interesowania historią II wojny światowej.

Od sierpnia Fundacja była współorganizatorem wystawy „Cichociemni” w Ośrodku Kultury „Wzgórze Zamkowe” w Lubinie, gdzie eksponowane były pamiątki po cichociemnych ze zbiorów Fundacji.

Z inicjatywy Fundacji Poczta Polska wy- dała 1 września 2016 roku znaczek oraz album okolicznościowy z wizerunkiem orła spadającego do ataku – akwareli Mariana Walentynowicza, która była pierwowzorem Znaku Spadochronowego.

Ponadto z inicjatywy Fundacji ze środków Rady Ochrony Pamięci, Walk i Męczeństwa odnowiony został Pomnik Pierwszej Samodzielnej Brygady Spadochronowej i Cichociemnych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Byliśmy też współorganizatorem wydarzeń o charakterze sportowym: IV Biegu Cichociemnych w Sochaczewie oraz Rajdu rowerowego MTB na Ursynowie.

W ciągu tego roku Fundacja nawiązała współpracę z TVP Polonia, w szczególności z redakcją programu „Halo Polonia”, gdzie odbyło się kilka spotkań na żywo z członkami rodzin cichociemnych.

W trakcie przygotowania do druku są dwie książki wspomnieniowe: cichociemnego Bronisława Czepczaka Góreckiego oraz kpt Jana Kamińskiego, który był podkomendnym cichociemnego Józefa Czumy ps „Skryty”.

Ponadto z inicjatywy Fundacji Wytwórnia Filmów Dokumentalnych podjęła projekt edukacyjny na temat cichociemnych adresowany do młodzieży szkolnej. W jednej z hal zdjęciowych utworzono scenografię nawiązującą do ośrodka Audley End oraz skoku spadochronowego. Podczas otwarcia wyświetlono film dokumentalny Pawła Kędzierskiego „My Cichociemni – głosy żyjących”. Do końca marca 2017 roku hala ta będzie odwiedzana przez młodzież szkolną.

W listopadzie odbyło się w Bazie Lotniczej w Brindisi we Włoszech odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej cichociemnym oraz lotnikom polskim i alianckim startującym stąd w 1944 r. do okupowanej Europy i Kraju. Uczestnicy udali się do Brindisi 2 samolotami CASA z lotniska wojskowego w Balicach. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele rodzin oraz JW GROM, JW AGAT i dziennikarze z TV Polonia i „Polski Zbrojnej”. Notatki na temat tej uroczystości ukazały się też we włoskich mediach internetowych.

Ponadto w listopadzie w Bloku 12 w KL Auschwitz odbyła się unikalna sesja edukacyjna poświęcona ruchowi oporu w KLA oraz 7 cichociemnym, którzy byli więźniami tegoż obozu. W sesji wziął udział kpt Aleksander Tarnawski pseud. „Upłaz” oraz nauczyciele, oficerowie Policji, Służby Więziennej, studenci z Koła Naukowego Bezpieczeństwa Wewnętrznego z Wyższej Szkoły Agrobiznesu w Łomży, z Koła Naukowego Bezpieczeństwa Narodowego z Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Muzeum Spadochroniarstwa w Wiśle. Prelekcje wygłosili pracownicy naukowi Muzeum KLA. Uczestnicy odwiedzili celę, w której przebywał Cichociemny Stefan Jasieński ps. „Urban”, po czym złożyli kwiaty pod ścianą śmierci. Patronat medialny na sesją objęła TV Polonia.

Siedziba Fundacji im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej znajduje się w lokalu przy ulicy Noakowskiego 10/35 w miejscu, gdzie podczas Powstania Warszawskiego walczył cichociemny Tadeusz Jaworski.