Bogumiła Strojna, Cystersi w Sulejowie

204mByli pionierami w dziedzinie gospodarki i hodowli na ziemiach polskich, mistrzami sztuki murarskiej i sakralnej. Od 1986 roku ponownie żyją wśród naszej lokalnej społeczności. Obiekt dawnej klasy „0”, który podziwiają turyści z Polski i nie tylko, jest perłą województwa łódzkiego i dumą Sulejowa. To cystersi i klasztor cysterski.

Konwent dwunastu mnichów z burgundzkiego Morimond do Sulejowa przybył w roku 1176 osiedlając się nad brzegami Pilicy, w pobliżu wsi Sulejów. Inicjatorem i wykonawcą tego przedsięwzięcia był Kazimierz Sprawiedliwy, książę wiślicki i sandomierski, który na krótko przed 1176 r. postanowił dokonać pobożnej fundacji na obrzeżach swego władztwa. Różne na przestrzeni stuleci były losy opactwa. Było nękane najazdami Tatarów, grabione i palone. Wielu zakonników poległo od tatarskiego miecza. Nie opuszczają oni jednak gruzów i w myśl cysterskiej maksymy „Ora et labora”odbudowują opactwo. W klasztorze przebywają możnowładcy ówczesnej Polski: Jan Kazimierz czy król Władysław Jagiełło, który w 1410 r. modlił się tu o zwycięstwo swoich wojsk nad Krzyżakami, a niemym świadkiem tego wydarzenia są kolumny w portalu, o które rycerstwo ocierało miecze wychodząc ze świątyni. Opactwo skasowano ostatecznie w 1819 r. Dobra klasztorne i sam klasztor przejął rząd Królestwa Polskiego. W roku 1883 rząd część zabudowań i połowę klasztoru sprzedał Marcelemu Pawłowi Czuprykowskiemu, który założył browar, zaś budynki bliżej kościoła oddano parafii 15 października 1883 r., co potwierdziła radomska Izba Skarbowa 29 lutego 1884 r. Od tego momentu następowała powolna ruina opuszczonych obiektów. W czasie działań wojennych w roku 1914 zabudowania klasztorne uległy drobnym uszkodzeniom, a w 1923 r. po raz kolejny ofiarą pożaru padł kościół.

Destrukcyjne postępowania kolejnych właścicieli, brak jednego, dobrego gospodarza, działania wojenne I i II wojny światowej spowodowały znaczne uszkodzenia zespołu klasztornego.
Relikty budowli zespołu klasztornego w Sulejowie otaczała zawsze aura tajemniczości, a kiedy stał się on dostępny dla zwykłych ludzi, pojawili się poszukiwacze skarbów i amatorzy sensacji. Amatorskie i nieumiejętnie prowadzone prace wykopaliskowe doprowadziły do nieodwracalnych zniszczeń w architekturze klasztoru i profanacji doczesnych szczątków zakonników pochowanych w podziemiach klasztornych.

Od 1981 r. w północnej część obwodu warownego dawnego klasztoru cysterskiego mieści się hotel„Podklasztorze”. Ząb czasu nie oszczędził również kościoła z 1232 r, groził on zawaleniem. Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków został zamknięty na 22 lata. Wierni modlili się w kapitularzu z XV w., jednym z najcenniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Po 167 latach w roku 1986 powracają do Opactwa prawowici gospodarze – ojcowie cystersi. Obecnie znajduje się tutaj przeorat zwykły. Obowiązki duszpasterskie prowadzone są przez cystersów z Wąchocka. Powrót cystersów do Sulejowa położył kres postępującej dewastacji zabudowań sakralnych i gospodarczych. Nie było to przedsięwzięcie łatwe. Klasztor był prawie zniszczony i wymagał generalnej renowacji. 5 lutego 1990 r. powołano do życia Fundację „Obiekt zabytkowy Opactwo Cystersów w Sulejowie”. Celem Fundacji jest odbudowa i konserwacja zabytkowych obiektów opactwa pochodzących z XII–XV wieku.

Obecny wygląd zewnętrzny i wewnętrzny dawnego opactwa cystersów to wynik żmudnej pracy archeologów, historyków sztuki i pracowni konserwatorskich. Wynik prac jest naprawdę imponujący i w pełni odzwierciedlający piękno tej romańskiej świątyni. Kościół został udostępniony wiernym w 1999 r. i cały czas trwają w nim prace renowacyjne.

Klasztor i jego okolice w 1974 r. stały się scenerią do realizacji scen z „Potopu” Henryka Sienkiewicza, a 1989 r. popularnego serialu młodzieżowego „Janka”. W opactwie realizowano również zdjęcia do takich filmów jak: „Wierna Rzeka”, „Pan Wołodyjowski”, „Nie było słońca tej wiosny”, „Hubal”, „Prywatne śledztwo”, a ostatnio „Naznaczony”. Kościół jest również miejscem letnich koncertów Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej „Kolory Polski”.
28 listopada 2012 r. nasz klasztor dołączył do elitarnego grona „Pomników Historii”, ustanawianego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej specjalnym rozporządzeniem na wniosek ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Więcej informacji i ciekawostek o naszej świątyni jak i z życia „białych mnichów” znajdziecie Państwo na stronie internetowej klasztoru www.cystersi.sulejow.pl